Nijerya Mahkemesi İngiltere'yi 572 Milyon Dolar Tazminata Mahkum Etti

Nijerya’da Enugu Eyaleti Yüksek Mahkemesi, sömürge döneminin en ağır insan hakları ihlallerinden biri olarak anılan 1949 tarihli Iva Valley Kömür Madeni olayına ilişkin kritik bir karara imza attı.

Mahkeme, İngiliz hükümetinin öldürülen 21 madencinin ailelerine toplam 572 milyon dolar tazminat ödemesine ve ailelerden yazılı, koşulsuz şekilde özür dilemesine karar verdi.

MAHKEMEDEN TARİHİ KARAR: TAZMİNAT VE KOŞULSUZ ÖZÜR

Nijerya Haber Ajansı’na (NAN) yansıyan bilgilere göre, Enugu Eyaleti Yüksek Mahkemesi Yargıcı Anthony Onovo, İngiliz sömürge yönetiminin doğrudan sorumluluğuna vurgu yaparak, kararın yalnızca tazminatla sınırlı olmadığını belirtti. Buna göre İngiltere; mağdur ailelere 572 milyon dolar ödeyecek, ayrıca ailelerden yazılı ve koşulsuz biçimde özür dileyecek.

YAŞAM HAKKI İHLALİ VURGUSU

Yargıç Onovo, olayın yaşam hakkının “hukuka aykırı ve yargısız infaz niteliğinde ihlali” olduğunu ifade ederek, tarihte yaşanan adaletsizliğin telafi edilmesi gerektiğini kaydetti. Onovo, madencilerin daha iyi çalışma koşulları talep ettiğini, herhangi bir şiddet eylemine karışmadıklarını, buna rağmen vurularak öldürüldüklerini vurguladı.

90 GÜN SÜRE

Mahkeme, 572 milyon dolar tazminatın karar tarihinden itibaren 90 gün içinde ödenmesine hükmetti. Bu hüküm, kararın sadece “sembolik” değil, bağlayıcı ve mali açıdan da yaptırım gücü taşıyan bir nitelik taşıdığını ortaya koydu.

Nijerya'da Silahlı Gruplardan Saldırı: 200'e Yakın Can Kaybı

Nijerya’nın Kwara ve Katsina eyaletlerinde silahlı grupların düzenlediği eş zamanlı köy saldırılarında 200'e yakın can kaybı yaşandı, ülkenin kırsal bölgelerinde derinleşen güvenlik krizi bir kez daha gözler önüne serildi.

ÖZÜR METNİ İKİ ÜLKEDE YAYIMLANACAK

Kararda dikkat çeken bir diğer madde ise özür sürecinin kamuoyuna açık şekilde yürütülmesi oldu. Mahkeme; özür metninin Nijerya’da ve İngiltere’de üçer ulusal gazetede yayımlanmasını, yayımlama işleminin de 60 gün içinde mahkemeye belgelenmesini istedi.

IVA VALLEY OLAYI: PROTESTO, BASKI VE 21 MADENCİNİN ÖLÜMÜ

Karara konu olan olay, 18 Kasım 1949’da dönemin İngiliz yönetimindeki idari merkezlerinden Enugu’daki Iva Valley Kömür Madeninde yaşandı. Madenciler; ağır çalışma koşulları, ücretlerdeki ırksal eşitsizlik ve ödenmeyen maaşlar nedeniyle protesto başlatmıştı. Taleplerinin karşılanmaması üzerine “yavaşlatma” eylemine geçen madenciler, maden sahasını terk etmeyerek kapatma girişimini engellemeye çalışmıştı.

Bu süreçte İngiliz bir yetkilinin açtığı ateş sonucu 21 madenci hayatını kaybetti, 51 madenci yaralandı. Olay, Nijerya’da sömürge dönemine ilişkin en acı hatıralardan biri olarak hafızalarda yer etti.

SÖMÜRGE DÖNEMİNDE ADALET TARTIŞMALARI YENİDEN GÜNDEMDE

Karar, yalnızca mağdur aileler için değil, aynı zamanda sömürge döneminde yaşanan hak ihlallerine ilişkin “tarihî sorumluluk” tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. Enugu’daki hükmün, benzer dosyalar için emsal niteliği taşıyabileceği yorumları yapılıyor.