Afganistan’da Faiz Resmen Kaldırıldı

Afganistan İslam Emirliği, ülke genelindeki bankacılık sisteminde köklü bir değişikliğe giderek İslam’da haram kılınan faiz uygulamasının tamamen devreden çıkarıldığını duyurdu. Afganistan Merkez Bankası bünyesinde görev yapan Bankacılık ve Finansal Hizmetler Daire Başkanı Dr. Lutfullah Khairkhwa, ticari bankalarda faiz esaslı sistemin durdurulduğunu ve ülkedeki bankacılık yapısında artık faize dayalı işleyişten eser kalmadığını açıkladı. Böylece son birkaç yıldır parça parça yürütülen İslami finans dönüşümü, ülke çapında daha net ve bağlayıcı bir çerçeveye kavuşturulmuş oldu.

Afganistan’da faizsiz bankacılığa geçiş aslında yeni başlamış bir süreç değil. Merkez Bankası, 2022 yılında bankacılık sisteminin İslami esaslara göre yeniden yapılandırılması için kapsamlı bir dönüşüm direktifi hazırlamış, bankalar için düzenleyici çerçeveyi belirleyen mevzuatları devreye sokmuştu. Son açıklama ise, bu dönüşümün yalnızca teorik bir hedef olmaktan çıkarılarak sahada fiilen uygulanmaya başlandığını ve ticari kredi mekanizmasının faizden arındırıldığını gösteren en dikkat çekici aşama olarak öne çıktı.

ŞER’İ ESASLARA DAYALI YENİ FİNANS MODELİ

Yeni sistem kapsamında murabaha, mudaraba ve müşaraka gibi faizsiz finans yöntemlerinin daha yaygın hale getirilmesi hedefleniyor. Afganistan’daki düzenleyici çerçeve, yalnızca tam katılımlı İslami bankaları değil, daha önce konvansiyonel yapıda faaliyet gösteren bankaların İslami modele dönüşümünü de kapsıyor. Bu nedenle alınan karar, yalnızca kredi faizlerinin kaldırılmasıyla sınırlı görülmüyor; bankacılık ürünlerinden sözleşme yapısına, risk paylaşımından yatırım modellerine kadar tüm sektörün baştan aşağı yeniden şekillendirilmesini öngören daha geniş bir dönüşüm planının parçası olarak değerlendiriliyor.

AMERİKAN İŞGALİ DÖNEMİNİN FİNANS MODELİ TERK EDİLİYOR

Alınan karar, Afganistan’da özellikle Amerikan işgali döneminde kurumsallaşan ve Batı merkezli finans mantığına dayanan bankacılık sisteminden uzaklaşılması bakımından da sembolik önem taşıyor. İslam Emirliği yönetimi, ekonomik ve idari alanda Şer’i esaslara dayalı yeni bir model inşa etmeye çalışırken, faizli işlemlerin tamamen kaldırılmasını bu dönüşümün temel sütunlarından biri olarak görüyor. Bu yönüyle karar, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda ideolojik ve hukuki bir yeniden yapılanma adımı olarak öne çıkıyor.

DIŞ BASKI VE İZOLASYON ORTAMINDA GELEN TARİHİ ADIM

Öte yandan Afganistan ekonomisi son yıllarda dış yardımların sert biçimde azalması, rezervlerin dondurulması, yaptırım baskısı ve finansal izolasyon nedeniyle ağır bir daralma ve kırılgan toparlanma sürecinden geçiyor. Dünya Bankası’nın 2025 sonu ve 2026 başı verilerine göre ülkede gelir toplama performansında bazı iyileşmeler görülse de dış kaynakların zayıflaması, yatırım eksikliği ve ticaret baskıları ekonomik toparlanmayı sınırlamayı sürdürüyor. Bu nedenle faizsiz bankacılık modeline geçiş, yalnızca dini bir tercih değil, aynı zamanda mevcut kriz ortamında yeni bir ekonomik istikrar zemini üretme arayışı olarak da okunuyor.

SAHADAKİ SONUÇLAR YAKINDAN İZLENECEK

Uzmanlar, faizli sistemin kaldırılmasının tek başına yeterli olmayacağını, yeni modelin başarıya ulaşabilmesi için likidite yönetimi, Şer’i uyum mekanizmaları, bankalar arası işlem altyapısı ve yatırım araçlarının da güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Afganistan’da bazı bankalar daha önce İslami bankacılık pencereleriyle faaliyet yürütmüş, bir kısmı ise tam katılım esaslı modele geçmişti. Ancak ülke genelinde ilan edilen bu son aşama, bankacılık sektörünün tamamında daha sert ve bütüncül bir yeniden yapılandırma anlamına geliyor. Uygulamanın sahadaki pozitif ya da zorlu sonuçlarının önümüzdeki dönemde daha net ortaya çıkması bekleniyor.