Bosna’da Sırpların Yıktığı Dugalica Camii 34 Yıl Sonra Yeniden İbadete Açıldı

Bosna Hersek’in Nevesinje şehrinde bulunan ve 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında Sırplar tarafından temellerine kadar yıkılan Osmanlı mirası Dugalica Camii, Türkiye’nin desteğiyle yeniden ayağa kaldırıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2023 yılında başlatılan yeniden inşa çalışmaları tamamlandı. Arşiv belgeleri, tarihi veriler ve sahada yapılan incelemeler esas alınarak özgün mimarisine sadık kalınan cami, düzenlenen törenle 34 yıl sonra yeniden ibadete açıldı.

Açılış törenine Türkiye’nin Saraybosna Büyükelçisi Emin Akseki, Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, Bosna Hersek İslam Birliği Başkan Yardımcısı Enes Ljevakovic, Bosna Hersekli yetkililer ve ülkenin farklı bölgelerinden gelen yüzlerce Boşnak katıldı.

DUGALİCA CAMİİ 34 YIL SONRA CEMAATİYLE BULUŞTU

Bosna Savaşı sırasında 1992 yılında Sırplar tarafından yeniden inşa edilmesinin önüne geçmek amacıyla temellerine kadar yıkılan Dugalica Camii, yıllar sonra yeniden cemaatine kavuştu.

Caminin açılışı için Nevesinje’ye gelen Boşnaklar, savaşın acı hatıralarını ve yıllar sonra yeniden ibadete açılan tarihi caminin manevi atmosferini birlikte yaşadı. Özellikle bölgeden göç etmek zorunda kalan Boşnaklar için açılış töreni, yalnızca bir caminin yeniden ibadete açılması değil, aynı zamanda hafızanın, kimliğin ve aidiyetin yeniden canlanması anlamı taşıdı.

Nevesinje, savaş öncesinde Boşnakların yoğun olarak yaşadığı bölgelerden biri olarak biliniyordu. Ancak savaş döneminde Boşnaklara yönelik katliamlar, sürgünler ve yıkımlar nedeniyle şehrin demografik yapısı büyük ölçüde değişti.

OSMANLI MİRASI ASLINA UYGUN ŞEKİLDE İHYA EDİLDİ

Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, açılışta yaptığı konuşmada Dugalica Camii’nin yalnızca bir ibadet mekânı değil, Bosna Hersek’in tarihi ve kültürel hafızasında önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.

Aksu, Türkiye’nin vakıf eserlerini koruma ve gelecek nesillere aktarma sorumluluğuyla hareket ettiğini belirterek, Dugalica Camii’nin Osmanlı dönemine ait önemli bir tarihi yapı olduğunu ifade etti.

Aksu, caminin asırlar boyunca Nevesinje’nin manevi hayatına yön verdiğini, sade fakat güçlü mimarisiyle bulunduğu coğrafyanın ruhunu yansıttığını söyledi. Camiyle birlikte mektep, abdesthane ve tarihi saat kulesinin de ele alınarak bütüncül bir külliye düzeninin yeniden oluşturulduğunu aktardı.

“BİRLİKTE YAŞAMA KÜLTÜRÜNÜN SESSİZ ŞAHİDİ”

Dugalica Camii’nin yanında bulunan kiliseyle birlikte bölgedeki farklı inançların yüzyıllar boyunca yan yana yaşayabildiğini gösteren sembol yapılardan biri olduğu belirtildi.

Aksu, caminin bu yönüyle hoşgörünün, birlikte yaşama kültürünün ve insanlık değerlerinin sessiz bir şahidi olduğunu ifade etti.

Bosna Savaşı sırasında tamamen yıkılan bu kıymetli yapının 2023 yılında başlatılan çalışmalarla yeniden inşa edildiğini belirten Aksu, projenin arşiv belgeleri, tarihi veriler ve sahada yapılan titiz incelemeler doğrultusunda tamamlandığını söyledi.

Saat kulesinin de güçlendirildiğini kaydeden Aksu, yeniden ibadete açılan Dugalica Camii’nin ortak tarih, kültürel süreklilik ve kardeşliğin güçlü bir nişanesi olduğunu vurguladı.

TÜRKİYE’DEN BOSNA HERSEK’E KARDEŞLİK MESAJI

Türkiye’nin Saraybosna Büyükelçisi Emin Akseki, törende yaptığı konuşmada Türkiye ile Bosna Hersek arasındaki ilişkilerin temelinde asırlara dayanan kardeşlik bağlarının bulunduğunu söyledi.

Akseki, Türkiye’nin Bosna Hersek’in toprak bütünlüğü, egemenliği ve anayasal düzeni içinde tüm kurucu halkların barış, huzur ve istikrar içinde yaşamasını desteklediğini belirtti.

Türkiye’nin Bosna Hersek’teki tüm kesimlerle diyalog kanallarını açık tutmaya önem verdiğini ifade eden Akseki, siyaset, ticaret, savunma, eğitim, kültür ve diğer alanlarda iş birliğinin derinleştirilmesini hedeflediklerini dile getirdi.

BOSNA HERSEK İSLAM BİRLİĞİ BAYRAĞI AÇILDI

Bosna Hersek İslam Birliği Başkan Yardımcısı Enes Ljevakovic, Dugalica Camii’nin yeniden inşa edilmesinin bölge için büyük önem taşıdığını belirtti. Ljevakovic, caminin ihyasında emeği geçenlere teşekkür etti.

Konuşmaların ardından cami tekbirlerle ibadete açıldı. Açılış sırasında 1992’den bu yana ilk kez camide yeşil zemin üzerine beyaz ay ve yıldızın bulunduğu Bosna Hersek İslam Birliği bayrağı açıldı.

Bu an, törene katılan Boşnaklar için büyük bir manevi anlam taşıdı. Yıllar sonra doğdukları topraklara dönen çok sayıda Boşnak, caminin açılışında hem ibadet etti hem de savaşın ardından silinmek istenen izlerin yeniden canlandığına tanıklık etti.

DUGALICA CAMİİ’NİN TARİHİ ÖNEMİ

Dugalica Camii, Hacı Velijudin Bakrac tarafından 1515 yılında yaptırıldı. Hersek bölgesinin en eski İslami yapılarından biri olarak kabul edilen cami, yalnızca bir ibadet mekanı değil, aynı zamanda Nevesinje’nin sosyal, kültürel ve kentsel hafızasını yansıtan önemli bir Osmanlı eseridir.

Caminin yanında bulunan tarihi saat kulesiyle oluşturduğu bütünlük, Osmanlı şehircilik anlayışının Bosna Hersek’teki güçlü izlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Saat kulesi, geçmişte yerleşim düzeninde merkezi bir simge görevi görürken, Dugalica Camii ile birlikte Nevesinje’nin tarihsel kimliğinin önemli parçalarından birini oluşturdu.

SAVAŞTA YIKILAN CAMİLERİN SEMBOLLERİNDEN BİRİYDİ

Bosna Hersek’te 1992-1995 yılları arasında yaşanan savaşta yüzlerce cami hedef alındı. Dugalica Camii de bu yıkımın sembol yapılarından biri oldu.

1992 yılında Sırplar tarafından temellerine kadar yıkılan caminin yeniden yapılmasının engellenmek istendiği belirtiliyor. Ancak Türkiye’nin desteğiyle başlatılan ihya çalışmaları sayesinde tarihi yapı yeniden ayağa kaldırıldı.

Dugalica Camii’nin yeniden ibadete açılması, Bosna’da savaşın yok etmeye çalıştığı İslam mirasının ve Osmanlı vakıf kültürünün yeniden canlandırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

BLAGAJ’DA BİR OSMANLI ESERİ DAHA İHYA EDİLECEK

Dugalica Camii’nin açılış programı kapsamında Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu ve beraberindeki heyet, Blagaj Tekkesi yakınında bulunan Osmanlı eseri Murad Sipahi Camii’nin yeniden yapımı için ilk taş koyma törenini de gerçekleştirdi.

Hacı Murad Sipahi Camii’nin de Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından aslına uygun şekilde yeniden inşa edilmesi planlanıyor.

Bu çalışmalar, Bosna Hersek’te savaş döneminde hedef alınan Osmanlı ve İslam mirasının yeniden ayağa kaldırılması açısından önemli bir kültürel restorasyon sürecinin devam ettiğini gösteriyor.