Dünya Bankası: Afganistan Ekonomisi 2 Yıldır Büyüyor

Dünya Bankası’nın son Afganistan raporu, ülke ekonomisinin sınırlı da olsa toparlanma sürecine girdiğini ortaya koydu. Raporda, düşük enflasyon oranları ve kamu gelirlerindeki artışın etkisiyle Afganistan’ın üst üste ikinci yıl ekonomik büyüme kaydettiği belirtilirken, yapısal sorunların ve demografik baskıların kırılganlığı derinleştirdiğine dikkat çekildi.

GSYİH BÜYÜMESİ SÜRÜYOR

Rapora göre Afganistan ekonomisi, 2024 yılında yüzde 2,5 oranında büyümenin ardından 2025’te yüzde 4,3’lük bir büyüme performansı sergileyecek. Tarım sektörü, şiddetli kuraklığa rağmen rekor seviyedeki hasatla direnç gösterirken; madencilik ve inşaat faaliyetleri de ekonomik çıktıyı destekleyen başlıca alanlar arasında yer aldı.

Buna karşın, 2025 yılında yüzde 8,6 olarak tahmin edilen hızlı nüfus artışı, kişi başına düşen milli gelirde yaklaşık yüzde 4’lük bir gerilemeye yol açtı. Bu durum, büyümenin toplumun geniş kesimlerine yansımasını zorlaştıran temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

ENFLASYON YÜZDE 2’YE GERİLEDİ

Dünya Bankası verilerine göre enflasyon, gıda fiyatlarındaki istikrar ve Afgan para biriminin değer kazanmasının etkisiyle 2025 yılında ortalama yüzde 2 seviyesine gerileyerek son yılların en düşük düzeyine indi. Raporda, fiyat istikrarının hane halkı açısından kısa vadeli bir rahatlama sağladığı ancak ülkenin ithalata olan yüksek bağımlılığı ve dış şoklara açıklığının risk oluşturmaya devam ettiği vurgulandı.

KAMU GELİRLERİ ARTIYOR, DIŞ YARDIMLAR AZALIYOR

Mali alanda daha güçlü uygulama ve uyum mekanizmaları sayesinde yerel vergi gelirlerinin 2025 yılında GSYİH’nin yüzde 17,1’ine yükselmesi bekleniyor. Buna karşın, dış yardımlardaki keskin düşüş, genel bütçe imkânlarını daraltarak kamu harcamaları üzerinde baskı oluşturuyor.

BANKACILIK SİSTEMİ KIRILGANLIĞINI KORUYOR

Raporda, Afganistan’daki bankacılık sektörünün kırılgan yapısını sürdürdüğü ifade edildi. Likidite baskılarının devam ettiği, ekonomik hareketliliğin önemli bir bölümünün resmi bankacılık sisteminin dışında gerçekleştiği kaydedildi. İslami finans sistemine geçiş süreci ve bankacılık hizmetlerine sınırlı erişim, özellikle geri dönen nüfus için finansal kapsayıcılığın önündeki temel engeller arasında gösterildi.

GERİ DÖNEN AFGANLAR BASKIYI ARTIRIYOR

Dünya Bankası Afganistan Ülke Direktörü Faris Hadad-Zervos, ekonomideki toparlanmaya rağmen Pakistan ve İran’dan geri gönderilen yaklaşık 2 milyon Afgan’ın işsizliği artırarak mevcut kırılganlıkları derinleştirdiğini belirtti.

Rapora göre Eylül 2023 ile Temmuz 2025 arasında 4 ila 4,7 milyon Afgan’ın ülkeye geri döndüğü tahmin ediliyor. Bu durum özellikle sınır bölgelerinde ve büyük şehirlerde işgücü piyasaları, barınma ve kamu hizmetleri üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.