İran, Hürmüz Boğazı'nı Tamamen Açtı

İran, bölgesel gerilimin en kritik başlıklarından biri haline gelen Hürmüz Boğazı konusunda yeni bir adım attı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan’daki ateşkese paralel olarak Hürmüz Boğazı’nın ateşkesin kalan süresi boyunca tüm ticari gemilere tamamen açık ilan edildiğini açıkladı. Böylece son haftalarda savaş, abluka ve karşılıklı tehditlerle küresel ticaretin en hassas geçiş noktalarından birine dönüşen boğazda geçici de olsa yeni bir dönem başladı.

Arakçi’nin açıklamasında, geçişlerin İran Limanlar ve Denizcilik Teşkilatı tarafından halihazırda duyurulan koordineli rota üzerinden sürdürüleceği vurgulandı. Bu ifade, boğazın serbest geçişe açıldığını gösterse de sürecin tamamen kontrolsüz değil, İran’ın belirlediği denizcilik düzeni çerçevesinde yürütüleceğini ortaya koydu. Tahran böylece hem ticari trafiğin yeniden akmasını sağlamaya hem de sahadaki denetim gücünü korumaya çalışıyor.

AÇILMA KARARI ATEŞKESE BAĞLANDI

İran’ın attığı adım kalıcı bir normalleşme kararı olarak değil, Lübnan’daki mevcut ateşkes süresine bağlı geçici bir düzenleme olarak öne çıktı. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın duyurduğu çerçeveye göre İsrail ile Lübnan arasında 10 günlük ateşkes yürürlüğe girdi ve bu sürenin karşılıklı rızayla uzatılabileceği belirtildi. İran da Hürmüz kararını doğrudan bu ateşkes süresiyle ilişkilendirerek, bölgedeki askeri tırmanış yeniden başlarsa deniz geçiş rejiminin de yeniden değişebileceği mesajını verdi.

LÜBNAN ATEŞKESİ BÖLGESEL DENGEYİ ETKİLEDİ

Lübnan’daki ateşkes, yalnızca İsrail-Lübnan hattını değil, İran’ın bölgesel pozisyonunu ve Hürmüz üzerindeki tutumunu da doğrudan etkiledi. 10 günlük ateşkesin yürürlüğe girmesiyle birlikte Lübnan’da geçici bir sükunet ortamı oluşsa da sahadan ateşkes ihlallerine ilişkin haberler gelmeye devam etti. İsrail tarafının güney Lübnan’daki bazı noktalarda askeri varlığını sürdürme niyetini açıkça ortaya koyması da ateşkesin kırılgan yapısını gözler önüne serdi. Bu nedenle İran’ın boğazı açma kararı, barıştan çok geçici bir gerilim düşüşüne bağlı taktik bir hamle olarak değerlendiriliyor.

KÜRESEL PİYASALARDA İLK ETKİ FİYAT DÜŞÜŞÜ OLDU

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açtığını duyurmasının ardından petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareket görüldü. Piyasalar, boğazın yeniden açık kalmasının enerji sevkiyatı üzerindeki baskıyı azaltabileceği beklentisiyle hızlı tepki verdi. Dünyanın en kritik petrol geçiş hatlarından biri olan Hürmüz’deki her gelişme, sadece bölge ülkelerini değil Asya’dan Avrupa’ya kadar uzanan enerji ve tedarik zincirlerini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle Tahran’ın açıklaması, siyasi olduğu kadar ekonomik sonuçları bakımından da yakından izlendi.

HÜRMÜZ’DE GEÇİCİ RAHATLAMA, BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

Her ne kadar İran boğazın tüm ticari gemilere açık olduğunu ilan etmiş olsa da bölgedeki genel tablo kırılganlığını koruyor. Son günlerde İran, ABD’nin İran limanlarına dönük ablukası ve bölgesel savaş atmosferi nedeniyle Hürmüz’ü stratejik baskı unsuru olarak kullanmıştı. Ateşkes devam ettiği sürece geçişlerin açık tutulacağı mesajı verilse de sahadaki askeri veya diplomatik dengelerin yeniden bozulması halinde boğazın yeniden kriz başlığı haline gelmesi ihtimali güçlü biçimde masada duruyor.

İRAN’DAN MESAJ: DENİZ TİCARETİ SİYASİ ŞARTLARA BAĞLI

Tahran’ın son açıklaması, Hürmüz Boğazı’nın yalnızca denizcilik ve enerji koridoru olmadığını, aynı zamanda bölgesel pazarlığın merkezindeki siyasi araçlardan biri haline geldiğini bir kez daha gösterdi. İran, boğazı tamamen açtığını duyururken bunu doğrudan Lübnan’daki ateşkes şartına bağladı. Bu durum, Hürmüz’de serbest geçişin artık sadece teknik bir denizcilik meselesi değil, bölgedeki savaş ve ateşkes dengelerine bağlı stratejik bir başlık olarak ele alındığını ortaya koyuyor.