Burkina Faso'da 118 STK Kapatıldı

Burkina Faso’da İbrahim Traore liderliğindeki askeri yönetim, 118 sivil toplum kuruluşu ve derneğin faaliyetine son vererek ülkede son yılların en kapsamlı sivil alan müdahalelerinden birine imza attı.

Toprak Yönetimi Bakanlığı tarafından duyurulan karar, resmi olarak mevcut yasal düzenlemelere dayandırıldı. Açıklamada, kurallara aykırı hareket eden kişi ve yapıların yürürlükteki mevzuat kapsamında cezalandırılacağı da belirtildi. Karar, yalnızca idari bir tasarruf olarak değil, 2022 darbesinden bu yana giderek sertleşen yönetim anlayışının yeni halkası olarak değerlendiriliyor.

118 STK KARARININ ARKA PLANINDA NE VAR?

Kapatılan yapılar arasında özellikle insan hakları, sivil toplum ve toplumsal faaliyet alanında çalışan çok sayıda kuruluşun bulunduğu belirtiliyor. Bu adım, Temmuz 2025’te yürürlüğe giren ve dernekler, sendikalar ve sivil yapılar üzerinde daha sıkı denetim kuran yasal çerçevenin devamı niteliğinde görülüyor. Söz konusu düzenlemeden kısa süre sonra 21 grubun yetkisinin iptal edildiği, 10 yapının ise geçici olarak askıya alındığı bildirilmişti. Son karar ise bu sürecin çok daha geniş çaplı bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.

YÖNETİM GÜVENLİK VE DÜZEN VURGUSU YAPIYOR

Burkina Faso yönetimi, sivil toplum üzerindeki bu sıkılaşmayı güvenlik şartlarıyla ilişkilendiriyor. Ülke, uzun süredir silahlı grupların saldırıları ve ağır güvenlik krizleriyle karşı karşıya bulunuyor. Askeri yönetim, özellikle yabancı fon kullanan bazı yapıların güvenlik riski oluşturabileceğini savunuyor. Bu çerçevede devletin, sivil aktörler üzerindeki mali ve idari denetimini kademeli biçimde artırdığı görülüyor. 2025 sonbaharında çıkarılan bir kararla STK’ların mali kaynaklarını devlet kontrolündeki banka yapısına taşımalarının zorunlu hale getirilmesi de bu çizginin parçası olarak öne çıkmıştı.

İNSAN HAKLARI ÇEVRELERİ TEPKİLİ

Karar, uluslararası insan hakları çevrelerinden sert tepki aldı. Uluslararası Af Örgütü, bu adımı örgütlenme özgürlüğüne yönelik açık saldırı olarak nitelendirdi ve Burkina Faso’nun uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle bağdaşmadığını belirtti. İnsan hakları savunucuları, son dönemde ülkede sivil topluma karşı baskının yalnızca kapatma kararlarıyla sınırlı kalmadığını, tehdit, taciz, keyfi gözaltı ve yargı süreçleriyle daha geniş bir sindirme iklimi oluşturulduğunu savunuyor.

SİYASİ PARTİLERİN FESHİNDEN SONRA SIRA STK’LARA GELDİ

118 STK’nın kapatılması, ülkede ocak ayında bütün siyasi partilerin feshedilmesinin ardından geldi. Askeri yönetim, o adımı toplumsal bölünme ve devlet yapısındaki bozulmayı gerekçe göstererek savunmuştu. Ancak muhalif çevreler ve hak savunucuları, siyasi partilerin kapatılmasıyla başlayan sürecin şimdi sivil topluma yöneldiğini düşünüyor. Bu tablo, Burkina Faso’da yalnızca siyasal rekabetin değil, kamusal katılım alanlarının da giderek daraltıldığı yönündeki eleştirileri güçlendirdi.

“DEMOKRASİYİ UNUTUN” SÖZLERİ TARTIŞMAYI DERİNLEŞTİRDİ

Tartışmayı büyüten bir diğer unsur ise Traore’nin nisan ayı başında yaptığı “demokrasiyi unutun” açıklaması oldu. Batı tipi siyasi modeli reddeden bu çıkış, yönetimin yöneldiği yeni siyasi çizginin açık ilanı olarak yorumlandı. Bu nedenle STK’ların kapatılması yalnızca teknik bir idari uygulama değil, ülkede yeni rejim mimarisinin inşasıyla bağlantılı daha geniş bir dönüşümün parçası olarak görülüyor. Eleştirmenlere göre bu adımlar, iktidar üzerindeki kurumsal denetim mekanizmalarını zayıflatıyor. Yönetim yanlısı çevreler ise bunun devletin yeniden toparlanması için gerekli olduğunu savunuyor.

DEVLET OTORİTESİ Mİ, SİVİL ALANIN DARALTILMASI MI?

Burkina Faso’daki son karar, ülkede asıl tartışmanın tam da bu noktada düğümlendiğini gösteriyor. Bir tarafta devlet otoritesini yeniden tesis etme, güvenlik krizine karşı merkezi denetimi artırma ve yabancı etkilere karşı daha sert durma iddiası bulunuyor. Diğer tarafta ise sivil toplumun, siyasi partilerin ve bağımsız kamusal alanın sistematik biçimde tasfiye edildiği yönündeki güçlü eleştiriler yer alıyor. 118 STK’nın kapatılması, bu iki yaklaşım arasındaki gerilimi artık çok daha görünür hale getirmiş durumda. Önümüzdeki süreçte Burkina Faso’da devletin güçlenmesi ile toplumun nefes alanının daralması arasındaki denge, ülkenin siyasi yönünü belirleyen en önemli başlıklardan biri olmaya devam edecek.